Dodano:

Szkody w uprawach – jak im zapobiec?

W Polsce zabiegi regulatorami wzrostu w zbożach powszechnie określa się jako „skracanie słomy” lub zapobieganie wyleganiu, a same środki jako antywylegacze. Odzwierciedla to jednak tylko jeden element z ich złożonego oddziaływania na zboża. Czy mogą one też pomóc ograniczać szkody w uprawach?


W pewnym sensie tak. Antywylegacz Stabilan, zawierający chlorek chlormekwatu (CCC) wpływa na produkcję hormonów wzrostowych w pszenicach, skracając dolne międzywęźla. Bezpośrednimi efektami jego działania na rośliny jest pogrubienie ścian źdźbła i zwiększenie jego średnicy w dolnej części oraz zwiększenie grubości ścian poszczególnych komórek tworzących źdźbło. Międzywęźla ulegają skróceniu o 1/4 – 1/5 długości. Dzięki temu znacznie zwiększa się mechaniczna odporność pszenicy na wyleganie. Mocniejsza podstawa źdźbła oznacza również mniejszą podatność na choroby podsuszkowe, jak np. łamliwość podstawy źdźbła. Zmniejsza się ryzyko porośnięcia a zabieg redukuje koszty zbioru i ewentualnego dosuszania.

Straty na plantacjach przez pędraki i drutowce

Ale na tym nie koniec potencjalnych strat. Szkody w uprawach mogą być także powodowane przez drutowce i pędraki, które są typowymi szkodnikami wielożernymi. Pędraki są larwami owadów należących do rodziny chrabąszczowatych. Ich rozwój trwa zależnie od gatunku 2 do 5 lat, mają miękkie pękate ciało, wygięte w podkowę. Drutowce, nazwane tak z uwagi na charakterystyczny, twardy pancerzyk pokrywający ciało oraz wydłużony kształt, są larwami chrząszczy sprężykowatych. Owady te powodują bardzo poważne straty na plantacjach okopowych, kukurydzy i warzyw. Szkody zaczynają już od początku uprawy, zjadając pęczniejące ziarniaki i młode siewki, a później niszczą korzenie, szyjki korzeniowe i podstawy łodygi. Siewki roślin, które zaatakują pędraki żółkną i zamierają. Natomiast u starszych roślin wygryzają otwory w częściach podziemnych, np. w bulwach ziemniaków czy korzeniach buraka.

Szkody w uprawach powstają też nocą

Dużego znaczenia nabierają ostatnio rolnice. Są to motyle nocne, pojawiające się od końca maja. W latach, gdy warunki meteorologiczne sprzyjają rozwojowi rolnic, mogą one uszkadzać młode rośliny kukurydzy. Gąsienice rolnic po wylęgu żerują na młodych, zwiniętych liściach. Później schodzą do wierzchniej warstwy gleby. Dzień spędzają w ukryciu, a w nocy żerują u podstawy roślin. Zjadają szyjki korzeniowe i korzenie przybyszowe. Silnie uszkodzone rośliny łamią się u podstawy; są też opanowywane przez głownię i inne choroby. Drugie pokolenie również może być szkodliwe, zwłaszcza, gdy pierwsze nie było zwalczane. Pojawia się w momencie rozwoju kolb, i może na nich żerować. Powoduje to szkody w uprawach, głównie w postaci strat w pionach ziarna, a także ułatwia porażenie przez choroby grzybowe, np. fuzariozę kolb. Przy dużym nasileniu stanowią znaczne zagrożenie również dla plonów buraków, rzepaku i wielu innych roślin uprawnych.

Kluczowa efektywna ochrona

W rejonach masowego występowania szkodników glebowych, rolnic (i ploniarki zbożówki, która również wyrządza coraz większe szkody w kukurydzy), do ich łącznego zwalczania można stosować wraz z siewem insektycyd granulowany Furadan 5 GR w dawce 15-20 kg/ha. Do wykonania tego zabiegu trzeba użyć specjalnego rozsiewacza (aplikatora) granulatów, montowany na siewniku punktowym lub sadzarce ziemniaków. Furadan został zastosowany po raz pierwszy w latach 60 do ochrony kukurydzy w USA. Od tego czasu jest uważany za niezawodny insektycyd i nematocyd glebowy o szerokim spektrum działania Obecnie jest stosowany w blisko 90 uprawach na całym świecie. Zapewnia bardzo efektywną, długą ochronę – trwa ona od 8 do 10 tygodni, zależnie od warunków pogodowych i glebowych. Preparat nie ma tendencji do ulatniania się z gleby. Dobrze sprawdza się również przy małej ilości wilgoci w glebie. Potwierdzono jego działanie przeciwko 300 różnym szkodnikom. Zwalcza szkodniki glebowe, jak i atakujące części nadziemne dzięki systemicznemu działaniu w roślinach. Na szkodniki działa drogą kontaktową i żołądkową, zaburzając działanie ich systemu nerwowego. Carbofuran, substancja czynna Furadanu, jest pobierana przez korzenie i przemieszczana w roślinie naczyniami do liści. Ponieważ głównym czynnikiem powodującym przemieszczanie się carbofuranu jest transpiracja – trafia on do części mających największą transpirację, czyli do liści i łodyg, a w minimalnym stopniu do części generatywnych jak owoce czy kolby. W części nadziemnej pozostaje dość długo.

Zaprawy chronią od samego początku

Obecnie w Polsce możliwe jest ograniczanie szkód w uprawach również poprzez działania prewencyjne. Furadan jest dostępny w formie zapraw nasiennych (Furadan 480 FS i 350 ST) oraz granulatu doglebowego FURADAN 5 GR. Dzięki granulowanej formulacji preparatu zmniejszone jest narażenie wykonujących zabieg. FURADAN 5 GR można wnosić do gleby przed sadzeniem lub siewem, w jego trakcie, lub później, pod rosnące już rośliny (zwłaszcza w szkółkach roślin ozdobnych). Dzięki takim metodom preparat zabezpiecza tylko część gleby w sąsiedztwie roślin, nie niszcząc owadów pożytecznych na całym polu.

Wiadomości Rolnicze 4/2006